الشيخ عباس القمي

201

الفوائد الرضوية في أحوال علماء المذهب الجعفرية ( فارسى )

امير المؤمنين عليه السّلام و ديگر كامل بهائى در سقيفه و فرموده كه ، من چون مناقب الطاهرين و اخوات آن را تصنيف نمودم و آن جمله تولا بود لازم بود در قسم تبرا هم شروع كردن پس كامل را در تبرا تأليف كرده ، و هر دو كتاب مثل سيف و رمحى است بر مخالفان و زياده از سى هزار بيت مىباشد و كامل در بلدهء بمبئى به طبع رسيده ، و لكن بسيار كمياب است ، و من در چندسال قبل كه به آن شهر عبورم افتاد [ سال 1319 ] يك نسخه از آن به دست آوردم ، لكن افسوس كه تصحيح نشده و بسيار سقيم است به حدى كه براى غير مطلع خبير انتفاع از آن عسير است ، و آن كتاب پرفايده است و در سنهء 675 تمام شده « 1 » و قريب به دوازده سال همّت شيخ مصروف بر جمع آن بوده ، اگرچه در اثناى آن چند كتاب ديگر تأليف كرده ، و از وضع آن كتاب معلوم مىشود كه نسخ اصول و كتب قدماى اصحاب نزد او موجود بوده ؛ مانند كتاب فعلت فلاتلم كه در مثالب است ، و از مصنفات ابو جيش مظفّر بن محمد خراسانى است كه يكى از متكلمين شيعه و عارف به اخبار و از شاگردان ابو سهل نوبختى است و ديگر كتاب حاويه است كه در مثالب معاويه است و مؤلّف آن قاسم بن محمد بن احمد مأمونى سنى است . صاحب روضات در ترجمهء ظالم بن عمرو معروف « ابو الاسود دئلى » به مناسبت آن‌كه او اوّل واضع علم نحو بوده اوليايى از كتاب الاوائل سيوطى نقل كرده و در آخر آن فرموده كه ، صاحب كتاب كامل بهائى عماد الدين فقيه حسن بن على مازندرانى از حاويه كه از شيخ ابى يوسف بن ابراهيم بن خنيس انصارى صاحب ابى حنيفه است ؛ آن‌كه ، روزى در مجلس فقه و درسش اين‌كه معاويه اول كسى است كه قائد شد فئه باغيه را . تا آن‌كه گفته و اول كسى است كه كشت مؤمنى را كه كافر نشد هرگز بعد از اسلام و زنا نكرد بعد از احصان و او حجر بن عدى بن حاتم است برادر طرمّاح « 2 » . الخ . از اين فرمايش معلوم مىشود كه مؤلّف حاويه ابو يوسف باشد و آنكه حجر بن عدى پسر عدى بن حاتم طائى باشد و لكن اين هر دو اشتباه شده از قلم شريف

--> ( 1 ) . اين كتاب در ايران ، ( قم ) تجديد چاپ شده است ( 2 ) . روضات الجنات ، ج 4 ، ص 185